AI-advocaat verzonnen bronnen: schuld van een student die niet bestond

Tim: Stel je voor: je zit in een rechtszaal, en een advocaat zegt dat ze een belangrijk document heeft.

Maar dat document bestaat niet.

Het is verzonnen door een computer.

En dan zegt ze: 'Ik wist het niet, mijn student deed het.' Maar die student bestaat ook niet.

Klinkt als een slechte film, toch?

Pieter: Een advocaat die liegt over een student die niet bestaat?

Dat is wel heel laag.

In mijn tijd hadden we ook wel eens een kwade koopman die een vals contract maakte, maar dit is van een heel ander niveau.

Wat is er aan de hand, Tim?

Tim: Nou, Pieter, dit is echt nieuws van vandaag.

Een Canadese advocaat, Mary Hyun-Sook Lee, gebruikte AI om rechtszaken te zoeken.

Maar die AI verzon zaken die nooit bestonden.

Ze citeerde ze in de rechtbank, en toen vroegen ze om bewijs.

Ze kon niks laten zien.

Pieter: En toen?

Ze zei zeker dat het een fout was van haar assistent?

Maar je zei al, die assistent bestaat niet.

Dat is toch een leugen?

Hoe kan iemand zo dom zijn?

Of misschien dacht ze dat niemand het zou merken.

Tim: Precies.

Ze gaf eerst toe dat de documenten met AI waren gemaakt, maar ze zei: 'Mijn assistent deed dat, ik ben van de oude stempel, ik snap niks van ChatGPT.' Maar toen de tuchtraad vroeg wie die assistent was, weigerde ze eerst.

Later bleek: ze had helemaal geen assistent.

Pieter: Dus ze verzon niet alleen de rechtszaken, maar ook nog eens een persoon om de schuld op zich te nemen.

Dat is dubbel bedrog.

In de handel zou zo iemand nooit meer geloofd worden.

Hoe kan een advocaat zoiets doen?

Vertrouwen is alles.

Tim: Ja, en het wordt nog erger.

Na die eerste fout moest ze naar een tuchtzaak.

Dat is een rechtszaak over het gedrag van een professional.

En toen gebruikte ze weer ChatGPT om zich voor te bereiden.

Ze schreef: 'Ik was zo stom, hoe kan ik een tuchtzaak voorkomen?'

Pieter: Wat een dwaasheid!

Ze vraagt dezelfde machine die haar in de problemen bracht, om haar te redden.

Dat is alsof je een dief vraagt om je huis te bewaken.

Maar vertel me, Tim, wat is precies een tuchtzaak?

Is dat zoals een gilde dat een lid straft?

Tim: Ja, precies!

Een tuchtzaak is een speciale rechtszaak voor professionals zoals advocaten of dokters.

Als ze zich niet aan de regels houden, kunnen ze geschorst worden.

Dat betekent tijdelijk niet mogen werken.

En zij kreeg zes maanden schorsing en een boete van tienduizend Canadese dollar.

Pieter: Zes maanden en een boete?

Dat is niet gering.

Maar het is meer de schande.

In mijn tijd zou zo'n man zijn reputatie voor altijd verliezen.

Niemand zou nog zaken met hem doen.

Is dat hier ook zo?

Of kunnen mensen gewoon doorgaan, alsof er niets is gebeurd?

Tim: Nou, het is wel een grote schande, want dit is waarschijnlijk de eerste keer dat zo'n uitspraak openbaar is gemaakt.

Dus het is een voorbeeld voor anderen.

Maar het belangrijkste is: we moeten leren hoe we AI op een goede manier gebruiken.

Niet zomaar vertrouwen op alles wat het zegt.

Pieter: Ja, maar in mijn tijd hadden we ook geen computers.

We gebruikten onze eigen kennis en ervaring.

Een advocaat moet toch weten wat waar is en wat niet?

Waarom vertrouwt ze zo'n machine?

Het is alsof je een vreemde op straat gelooft die zegt: 'Dit is een echt contract.'

Tim: Goede vergelijking, Pieter!

Maar weet je, in 2250 hebben we geleerd dat AI soms 'hallucineert'.

Dat betekent dat het dingen verzint die niet bestaan, maar wel heel overtuigend klinken.

Het is een beetje zoals een dronken zeeman die een verhaal vertelt: het klinkt logisch, maar het is niet waar.

Pieter: Ha!

Een dronken zeeman, dat ken ik.

Die vertellen soms de wildste verhalen over verre landen.

Maar wij wisten dat we die verhalen moesten controleren.

Deze advocaat had dat ook moeten doen.

Ze had moeten zeggen: 'Laat me die bronnen eens zien.' Maar dat deed ze niet.

Tim: Ja, en dat is precies het probleem.

Ze gebruikte AI als een soort orakel.

Maar AI is geen orakel, het is een hulpmiddel.

Je moet altijd controleren wat het zegt.

Net zoals jij een handelscontract zou controleren voordat je het tekent.

Pieter: Zeker, mijn goede heer.

Een koopman die een contract tekent zonder het te lezen, is een dwaas.

Maar nu hebben we een advocaat die niet eens controleert of de rechtszaken bestaan.

Dat is nog erger.

Wat zegt dit over onze tijd, Tim?

Zijn mensen te lui om na te denken?

Tim: Misschien niet lui, maar wel te snel.

We willen alles snel en makkelijk.

AI geeft ons antwoorden, maar we vergeten te vragen: 'Klopt dit wel?' In 2250 gebruiken we AI ook, maar we hebben geleerd dat we het moeten combineren met onze eigen kennis.

Vertrouwen maar ook controleren.

Pieter: Vertrouwen en controleren, dat is een goed gezegde.

Maar ik hoor nog steeds niet hoe dit afloopt.

Is ze nu voor altijd klaar met haar beroep?

Of kan ze na zes maanden gewoon weer aan de slag?

Dat lijkt mij niet rechtvaardig.

Tim: Ze kan na zes maanden weer aan de slag, maar ze heeft wel een zware straf op haar record.

En het toezichtorgaan, dat is een groep die controleert of professionals zich aan de regels houden, zal haar waarschijnlijk extra in de gaten houden.

Dus het is niet voor niets geweest.

Pieter: Een toezichtorgaan, dat klinkt verstandig.

In mijn tijd hadden we de gilden die de meesters controleerden.

Maar hier is het een officiële instantie.

Goed dat ze bestaan.

Maar zeg eens, Tim, is dit alleen een probleem in Canada?

Of komt dit ook in Nederland voor?

Tim: Het komt ook in Nederland voor!

Er zijn meerdere advocaten gewaarschuwd voor verkeerd gebruik van AI.

Dus het is een wereldwijd probleem.

En het is belangrijk dat we leren van deze fouten.

We moeten AI gebruiken als een hulpmiddel, niet als een vervanging voor ons verstand.

Pieter: Dat is wijs gesproken, Tim.

Maar ik vraag me af: hoe kunnen we dat leren?

Is er een cursus voor advocaten?

Of moeten ze gewoon gezond verstand gebruiken?

In mijn tijd leerden we door te doen en door te luisteren naar de ervaren meesters.

Tim: Goede vraag!

In 2250 hebben we speciale trainingen over 'AI-ethiek'.

Dat betekent: nadenken over wat goed en fout is met AI.

Maar voor nu, denk ik dat het belangrijkste is dat we kritisch blijven.

Stel vragen, controleer de feiten, en vertrouw niet blindelings op technologie.

Pieter: Ja, dat klinkt als goed advies.

Maar laat me je iets vragen, Tim.

In deze zaak gebruikte de advocaat AI om bronnen te zoeken.

Wat zijn eigenlijk 'bronnen'?

Ik ken dat woord, maar leg het eens uit aan onze luisteraar, want die wil misschien ook wat leren.

Tim: Natuurlijk, Pieter.

'Bronnen' zijn documenten of bewijs waar je informatie vandaan haalt.

Bijvoorbeeld een wetboek, een eerdere rechtszaak, of een artikel.

Een advocaat moet goede bronnen hebben om haar zaak te ondersteunen.

Maar deze bronnen waren verzonnen, dus niet echt.

Pieter: En 'verzonnen' betekent dat ze niet bestaan, dat ze zijn bedacht.

In mijn tijd zouden we zeggen: 'Dat is een leugen.' Maar goed, dit is een belangrijk woord voor onze luisteraar.

Nu, Tim, ik hoor dat je een klein leerpunt voor ons hebt.

Wat is dat?

Tim: Ja!

Een klein dingetje over de tegenwoordige tijd en verleden tijd.

In het nieuws zeggen we: 'De advocaat gebruikt AI.' Dat is tegenwoordige tijd, het gebeurt nu of algemeen.

Maar we zeggen ook: 'Ze gebruikte AI in 2025.' Dat is verleden tijd, het gebeurde toen.

Klinkt simpel, maar het is belangrijk.

Pieter: Ah, dus als ik zeg: 'Ik loop naar de markt', dat is nu.

En 'Ik liep naar de markt gisteren', dat is verleden.

Ja, dat is een duidelijk voorbeeld.

Onze luisteraar kan dit onthouden.

Maar nu, Tim, wat is de les van dit verhaal?

Wat moeten we hiervan meenemen?

Tim: Pieter, dat is precies waar ik naartoe wilde.

De les is dat we niet blind moeten vertrouwen op AI, maar ook niet op mensen die zeggen dat ze 'van de oude stempel' zijn.

Zelfs een advocaat met jaren ervaring kan fouten maken, vooral als ze niet begrijpt wat ze gebruikt.

Pieter: Zeker, Tim.

In mijn tijd was een advocaat een man van eer.

Hij kende de wet uit zijn hoofd, zonder machines.

Maar nu zie ik dat zelfs een raadsman of raadsvrouw zich kan vergissen.

Het is een schande, maar ook een les in nederigheid.

Tim: Nederigheid, dat is een mooi woord.

Het betekent dat je toegeeft dat je niet alles weet.

Die advocaat gaf eerst de student de schuld, maar dat was niet eerlijk.

Ze had moeten zeggen: 'Ik heb een fout gemaakt.' Dat is moeilijk, maar belangrijk.

Pieter: En wat denk je, Tim, zou deze advocaat in 2250 anders hebben gehandeld?

Of is de menselijke natuur altijd hetzelfde, ongeacht de tijd?

Tim: Interessante vraag!

In 2250 hebben we AI die ons helpt om eerlijk te blijven.

Het systeem controleert automatisch of bronnen echt zijn.

Maar mensen zijn nog steeds mensen.

We kunnen nog steeds fouten maken, maar we hebben meer hulpmiddelen om ze te voorkomen.

Pieter: Dus technologie is niet slecht, maar het is gereedschap, zoals een pen of een boek.

In mijn tijd hadden we geen elektriciteit, maar we hadden wel boeken.

Een boek kan ook liegen als de schrijver een leugenaar is.

Tim: Precies!

En dat brengt me bij ons leerpunt.

We hadden het over tegenwoordige en verleden tijd.

Laten we een simpele zin maken: 'De advocaat gebruikt AI.' Dat is nu.

Nu een betere zin: 'De advocaat gebruikte AI, maar ze had het beter kunnen controleren.'

Pieter: Ah, dus 'gebruikt' is tegenwoordig en 'gebruikte' is verleden.

Maar waarom zeg je 'had kunnen controleren'?

Dat lijkt ingewikkelder.

Tim: Goed gezien!

'Had kunnen controleren' is een voltooid verleden tijd.

Het betekent dat ze de kans had om het te controleren, maar dat deed ze niet.

Het is een beetje lastig, maar heel nuttig in verhalen over fouten.

Pieter: Dus als ik zeg: 'Ik had de deur kunnen sluiten', dan bedoel ik dat ik het niet deed.

Maar nu, Tim, wat vond jij het meest verrassende aan dit nieuws?

Tim: Dat de advocaat een tweede keer in de fout ging, zelfs nadat ze was betrapt.

Ze vroeg ChatGPT hoe ze een tuchtzaak kon voorkomen.

Dat is bijna komisch, maar ook zorgelijk.

Het laat zien dat mensen soms blijven doen wat makkelijk is, niet wat goed is.

Pieter: Ja, het lijkt op een koopman die zijn boeken vervalst en dan de boekhouder de schuld geeft.

Maar de waarheid komt altijd boven water, zoals modder in een heldere vijver.

Onze luisteraar moet dit onthouden: eerlijkheid is de beste handel.

Tim: Mooi gezegd!

En voor onze luisteraar: als je Nederlands leert, let dan op de werkwoorden.

'Gebruiken' is een regelmatig werkwoord.

Dus: ik gebruik, jij gebruikt, hij gebruikt.

Maar in verleden tijd: ik gebruikte, jij gebruikte, hij gebruikte.

Simpel, toch?

Pieter: Maar niet alle werkwoorden zijn zo makkelijk.

Wat dacht je van 'zijn'?

Ik ben, jij bent, hij is.

In verleden tijd: ik was, jij was, hij was.

Dat is onregelmatig, maar iedereen kent het.

Tim: Goed punt!

En in het nieuws zie je vaak zinnen zoals: 'De advocaat is geschorst.' Dat is een passieve zin.

Het betekent dat iemand anders haar geschorst heeft.

Passieve zinnen zijn handig om te herkennen, want ze komen veel voor in kranten.

Pieter: Een passieve zin, dat is alsof je zegt: 'Het brood wordt gebakken door de bakker.' In mijn tijd zeiden we gewoon: 'De bakker bakt het brood.' Maar de passieve vorm is ook mooi, het legt de nadruk op het brood, niet op de bakker.

Tim: Precies!

En nu, terug naar de advocaat.

Ze is zes maanden geschorst en moet een boete betalen.

Dat is een duidelijke consequentie.

Denk je dat dat genoeg is, Pieter?

Pieter: In mijn tijd zou zo'n advocaat zijn beroep verliezen, voor altijd.

Een schorsing van zes maanden lijkt mild.

Maar misschien is het goed dat ze een tweede kans krijgt.

Mensen kunnen leren van hun fouten, dat is ook een deugd.

Tim: Ja, en het belangrijkste is dat dit openbaar is gemaakt.

Andere advocaten kunnen hiervan leren.

En wij kunnen leren dat we altijd kritisch moeten zijn, zelfs met technologie.

Het is een hulpmiddel, geen vervanging voor ons verstand.

Pieter: Dus, beste luisteraar, wat nemen we mee?

Vertrouw niet blind op AI, maar ook niet op mensen die zeggen dat ze het niet begrijpen.

Vraag door, controleer bronnen, en blijf nederig.

Dat is een les voor alle tijden.

Tim: En vergeet niet te oefenen met de werkwoorden!

Probeer zelf een zin te maken met 'gebruiken' in de verleden tijd.

Schrijf het op of zeg het hardop.

Zo leer je sneller.

Pieter: En als je vragen hebt over dit nieuws of over de Nederlandse taal, praat dan verder met ons.

Je kunt ons vinden op nieuwsdoordetijd.com.

Daar kun je reageren en meer oefenen.

Tim: Ja, we horen graag van je!

Misschien heb jij wel een voorbeeld van een moment waarop jij iets moest controleren.

Deel het met ons.

Tot de volgende keer, luisteraar!

Pieter: Tot ziens, en onthoud: kennis is als een goed boek, het wordt beter als je het deelt.

Vaarwel!