The pattern
Each pair puts one half in front of each option: zowel A als B, niet alleen A maar ook B, óf A óf B, noch A noch B. The two options are usually the same kind of sentence part, such as two nouns, two verbs or two clauses (groups of words with their own verb).
- zowel A als B: both are true, with equal weight. The partner of zowel is als, not en.
- niet alleen A maar ook B: both are true, and B is the extra or the surprise. Between clauses, maar can drop out and ook can move into the second clause.
- óf A óf B: one of the two. The accents are usual in writing: they show the stress and keep it apart from plain of (or).
- noch A noch B: neither of the two. It sounds formal, so in conversation you will more often hear geen tijd en ook geen zin than noch tijd noch zin.
- A pair that links words or phrases does not change the word order. The whole pair counts as one sentence part, even at the start.
- As a subject, agreement depends on the pair. With zowel ... als and two singular subjects, a plural verb is the safe choice, although the singular is also possible. With óf ... óf and two singular subjects, you normally use a singular verb: Óf Fatima óf Ahmed komt morgen. If both subjects are plural, the verb is plural too.
- Niet alleen ... maar ook and óf ... óf also link whole clauses. Zowel ... als and noch ... noch mostly link words and phrases.
Examples
| Zowel Fatima als Ahmed werken bij de gemeente. | Both Fatima and Ahmed work for the municipality. |
| Mei heeft zowel gekookt als afgewassen. | Mei both cooked and did the dishes. |
| Priya spreekt niet alleen Nederlands, maar ook een beetje Fries. | Priya speaks not only Dutch, but also a bit of Frisian. |
| Daan komt niet alleen te laat, maar hij heeft ook zijn laptop thuis laten liggen. | Not only is Daan late, but he has also left his laptop at home. |
| Niet alleen is de huur verhoogd, maar de energierekening is ook flink gestegen. | Not only has the rent been raised, but the energy bill has also gone up a lot. |
| Het feestje is óf zaterdag óf zondag, dat hoor ik nog. | The party is either on Saturday or on Sunday, I'll find out which. |
| Óf je maakt online een afspraak, óf je belt de gemeente. | Either you make an appointment online, or you call the municipality. |
| De minister wilde het bericht noch bevestigen noch ontkennen. | The minister would neither confirm nor deny the report. |
| Ik heb noch de huisarts noch de apotheek kunnen bereiken. | I could reach neither the GP nor the pharmacy. |
Why it works this way
Think of the first word as a signpost. When a Dutch listener hears zowel, they wait for als, just as zo groot makes them wait for als in zo groot als (as big as). The signpost also announces what kind of second option is coming: an equal partner, an extra, an alternative or another no.
Word order gets interesting when the pairs link clauses. If niet alleen on its own opens a clause, it fills the first position, so the verb comes next: Niet alleen is de huur verhoogd. English does something similar in "not only has the rent gone up", except that Dutch never needs an extra "do": Niet alleen regent het simply means "not only does it rain".
Óf is different. Like en and maar, it takes no position at all, so what follows is an ordinary main clause, usually starting with the subject: Óf je maakt online een afspraak, óf je belt de gemeente.
Finally, noch already contains the "not". If you speak Spanish or French, you may be tempted to add niet, the way you would add "no" or "ne". In Dutch that becomes a double negative.
Remember: the first word is a promise. After zowel you owe an als, after óf or noch you owe a second one, and after niet alleen you owe a second part, usually with ook.
Watch out
FalschIk spreek beide Engels en Nederlands.
RichtigIk spreek zowel Engels als Nederlands.
beide cannot link two options; beide talen is fine
FalschJe kunt zowel in de winkel en online bestellen.
RichtigJe kunt zowel in de winkel als online bestellen.
English "and" becomes als after zowel
FalschNiet alleen het is koud, het waait ook hard.
RichtigNiet alleen is het koud, het waait ook hard.
the verb comes straight after niet alleen
FalschIk heb niet noch tijd noch zin.
RichtigIk heb noch tijd noch zin.
noch already means not
Quick check
- Fill in the gap: Je kunt zowel met je pinpas ... met je telefoon betalen.
- Which pair fits, zowel and als, óf and óf, or noch and noch? Mei twijfelt tussen twee plekken voor haar verjaardag. Het wordt ... bij haar thuis ... in het café om de hoek.
- Fix the word order without moving niet alleen: Niet alleen het sneeuwt, het is ook glad op de fietspaden.
- Choose zowel, niet alleen or noch: De nieuwe regels gelden ... voor huurders, maar ook voor huiseigenaren.
Antworten zeigen
- als (the partner of zowel is als)
- Het wordt óf bij haar thuis óf in het café om de hoek. (she will pick one of the two places)
- Niet alleen sneeuwt het, het is ook glad op de fietspaden. (niet alleen fills the first position, so the verb comes next)
- niet alleen (it matches maar ook later in the sentence)
Use it today
Send a friend or colleague a Dutch message today that offers a choice, such as Zullen we óf vrijdag óf zaterdag afspreken?, and add one sentence about your week with niet alleen ... maar ook.