The pattern
Put the part you want to focus on, contrast or link back to in position one, the slot before the verb. The conjugated verb stays in position two, and the subject comes after it.
- Neutral order: Ik vond die film saai.
- With focus: Die film vond ik saai.
- Almost any sentence part can go first: an object, a time, place or manner phrase (op de fiets), even an adjective.
- Only one part goes before the verb. Linking words like en, maar and want don't count.
- In speech, position one is very often die or dat, referring back to what was just mentioned.
- This works in main clauses. After omdat, als or terwijl, the verb goes to the end as usual (see Omdat or want).
Examples
| Dat boek heb ik al gelezen, maar het tweede deel nog niet. | I've already read that book, but not the second part yet. |
| Die film vond ik eerlijk gezegd een beetje saai. | To be honest, I found that film a bit boring. |
| Joris van hiernaast? Die heb ik al weken niet gezien. | Joris next door? I haven't seen him for weeks. |
| Dat weet ik niet, vraag het maar even aan Daan. | I don't know, just ask Daan. |
| Koffie drink ik niet meer, thee wel. | I don't drink coffee anymore, but I do drink tea. |
| Op de fiets ben ik er in tien minuten. | By bike I'm there in ten minutes. |
| Moe ben ik niet, ik heb alleen honger. | I'm not tired, I'm just hungry. |
| Dat formulier kun je ook online invullen. | You can also fill in that form online. |
| De offerte ontvangt u uiterlijk vrijdag. | You will receive the quote by Friday at the latest. |
Why it works this way
Dutch has one firm rule for main clauses: the conjugated verb sits in second place (Verb second: the golden rule). The first slot is free, and speakers fill it with whatever makes the best bridge from the previous sentence. Very often that is not the subject.
Say Priya asks: Heb je de mail van Lotte al gelezen? The natural reply is Ja, die heb ik vanochtend gelezen. The word die picks up the mail you were both just talking about, and the new information, vanochtend, comes later. Known information first, news later: that is a strong tendency rather than a law, but it explains most of the fronting you will hear.
Contrast follows the same logic. In Koffie drink ik niet meer, thee wel, both koffie and thee get stress, so the listener hears the opposition straight away.
English can front an object too (That one I've read), but it sounds marked. In Dutch it is completely ordinary. In this slot, speakers usually choose die and dat rather than hem, and object het is not possible there at all (more in Die and dat instead of hij and het in speech). In relaxed speech you will even hear the topic named first and then picked up again: Die nieuwe collega, die heb ik gisteren gesproken. The first part stands outside the sentence, followed by a tiny pause.
Remember: seat two belongs to the verb. If anything other than the subject takes seat one, the subject sits down after the verb.
Watch out
FoutDie film ik vond echt saai.
GoedDie film vond ik echt saai.
the verb stays second, so ik moves behind it
FoutHet heb ik al gedaan.
GoedDat heb ik al gedaan.
object het cannot open a sentence, so use dat
FoutDat boek heb ik het al gelezen.
GoedDat boek heb ik al gelezen.
don't repeat the fronted object with a pronoun, a habit from Spanish and Arabic
FoutIk kom niet mee, omdat die film heb ik al gezien.
GoedIk kom niet mee, want die film heb ik al gezien.
after omdat the verb goes to the end, while want keeps main clause order
Quick check
- Keep Die jas at the start and fix the word order: Die jas ik heb gisteren in de uitverkoop gekocht.
- Mei asks: Weet jij hoe laat het gemeentehuis vandaag sluit? You answer: Nee, ... weet ik niet. (choose dat or het)
- Rewrite the sentence starting with de huur: Ik betaal de huur altijd op de eerste van de maand.
- Fill in ben ik or ik ben: Met de trein ... er in twintig minuten, met de auto duurt het veel langer.
Toon de antwoorden
- Die jas heb ik gisteren in de uitverkoop gekocht. (the verb stays second, so ik follows it)
- dat (object het cannot stand in position one)
- De huur betaal ik altijd op de eerste van de maand. (object first, then the verb, then the subject)
- ben ik (Met de trein fills position one, so the subject follows the verb)
Use it today
When someone asks whether you know, have seen or have done something, answer with die or dat in first position: Dat weet ik niet, Die heb ik al gezien, Dat heb ik gisteren gedaan. Aim for three of these before the day is over.