Koningsdag en de Oranje-traditie

Vandaag gaan we het hebben over Koningsdag.

Over die ene dag per jaar waarop heel Nederland oranje kleurt.

Je ziet het in elke straat.

Oranje shirts, oranje slingers, oranje haarbanden, oranje taartjes.

Zelfs de honden dragen soms een oranje sjaaltje.

Het lijkt gek als je er net aankomt.

Waarom doet een heel land dit?

Waarom verft iedereen zich op dezelfde dag in dezelfde kleur?

Dat is precies de vraag die we vandaag gaan beantwoorden.

Koningsdag is op 27 april.

Dat is de verjaardag van koning Willem-Alexander.

Maar het feest is veel ouder dan hem.

Het begon eigenlijk in 1885, toen Nederland voor het eerst de verjaardag van prinses Wilhelmina vierde.

Later werd het Koninginnedag, want we hadden heel lang koninginnen.

Wilhelmina, Juliana, Beatrix.

Drie vrouwen, bijna honderd jaar lang.

Pas in 2013, toen Beatrix de troon overdroeg aan haar zoon, werd het Koningsdag.

Maar de sfeer, de traditie, de kleur, dat bleef allemaal hetzelfde.

En dan die kleur, oranje.

Je vraagt je misschien af, waarom oranje als de Nederlandse vlag rood, wit en blauw is?

Dat zit zo.

De koninklijke familie heet Oranje-Nassau.

Die naam komt van een klein stadje in het zuiden van Frankrijk, Orange.

Maar er is meer.

Koningsdag is niet alleen een feest voor de koning.

Het is eigenlijk vooral een feest van Nederland zelf.

Op geen enkele andere dag voel je zo sterk wat dit land is.

Je mag op straat spullen verkopen zonder vergunning, iets wat normaal verboden is.

Dat heet de vrijmarkt.

Kinderen pakken hun oude speelgoed uit de kast en zetten het op een kleed.

Volwassenen halen oude lampen, boeken, jassen naar buiten.

Voor één dag wordt heel Nederland een gigantische rommelmarkt.

En iedereen doet mee.

De rijke buurt en de arme buurt.

De oude mensen en de kinderen.

Iedereen zit op de stoep met een kopje koffie en een boterham.

Laat me je meenemen naar een scène.

Het is zeven uur in de ochtend in Utrecht.

De zon komt net op boven de daken.

Een gezin loopt de trap af met dozen in hun handen.

Vader Bas draagt een krat met speelgoed.

Moeder Anne heeft slingers onder haar arm.

En de kinderen, Julia van acht en Sem van zes, dragen allebei een oranje kroontje van karton.

Ze zoeken een plekje op het plein bij de kerk.

Vader vouwt een oud kleed open.

De kinderen leggen hun auto's en knuffels en puzzels in keurige rijtjes.

Julia heeft een beer die ze drie jaar niet meer heeft aangeraakt.

Ze legt hem bovenop, met een papiertje erbij.

Eén euro.

Sem wil eigenlijk zijn Lego niet verkopen, maar moeder heeft beloofd dat hij van het geld een ijsje mag kopen.

Om hen heen hangen oranje slingers tussen de bomen.

Iemand heeft ballonnen aan lantaarnpalen gebonden.

Uit een raam boven de bakker klinkt muziek.

En dan, om acht uur, loopt er een oude man over het plein met een accordeon.

Hij speelt Tulpen uit Amsterdam en mensen beginnen mee te zingen.

Julia kijkt naar haar vader.

Haar vader lacht.

Sem verkoopt zijn eerste autootje aan een meisje met vlechtjes en krijgt vijftig cent in zijn hand gedrukt.

Hij straalt alsof hij miljonair is.

De zon klimt hoger.

De geur van verse broodjes vermengt zich met de lucht van bier en stroopwafels.

Het is nog geen negen uur en het plein leeft al.

Dit is Koningsdag.

Niet de parade, niet de koning op televisie, maar dit.

Gewone gezinnen op een gewoon plein die samen iets bijzonders maken van een gewone dag.

En dat is volgens mij het antwoord op onze vraag.

Waarom verft Nederland zich op één dag oranje?

Omdat we een volk zijn dat van oudsher niet zo goed is in grote woorden.

Wij houden niet van parades met soldaten.

Wij houden niet van nationalistische speeches.

liedjes.

Maar we houden wel van samen.

Samen op de stoep, samen een biertje, samen een liedje.

En oranje is de kleur die zegt, ik hoor erbij, jij hoort erbij.

Wij horen bij elkaar.

Er is nog iets wat ik mooi vind aan deze dag.

In Amsterdam varen duizenden boten door de grachten, propvol mensen, met muziek die van alle kanten komt.

In Den Haag staan de koning en de koningin tussen het volk en praten ze met gewone Nederlanders.

In kleine dorpen organiseren ze spelletjes voor de kinderen, koekhappen, zaklopen, stoelendans.

Overal gebeurt iets anders, maar het gevoel is hetzelfde.

Je mag vandaag luidruchtig zijn.

Je mag vandaag vreemden aanspreken.

Je mag vandaag zingen op straat.

In een land dat normaal best nuchter is, is dit de dag dat we onze remmen loslaten.

En ik zeg tegen jou, als je Nederlands leert, als je ooit de kans hebt om Koningsdag in Nederland mee te maken, doe het.

Zet een oranje shirt aan.

Koop een kroontje.

Ga de stad in.

Praat met mensen op de vrijmarkt.

Vraag hoeveel een oud boek kost, ook als je het niet gaat kopen.

Want op Koningsdag kun je makkelijker Nederlands oefenen dan op welke andere dag dan ook.

Iedereen is open.

Iedereen is vrolijk.

Iedereen heeft tijd voor een praatje.

Het is, zou je kunnen zeggen, de beste gratis taalles van het jaar.

Koningsdag leert je iets over Nederland wat je niet uit een boek kunt halen.

Het leert je dat gezelligheid geen woord is, maar een activiteit.

Het leert je dat een land soms een kleur nodig heeft om zichzelf te zien.

En het leert je dat tradities niet oud en stoffig hoeven te zijn.

Ze kunnen ook licht zijn en grappig en vol muziek.

Dus de volgende keer dat je Oranje ziet, ergens in april, denk dan aan dat plein in Utrecht.

Denk aan Julia en Sem op hun kleedje.

Denk aan de accordeonist.

En denk aan al die mensen die op één ochtend, zonder afspraak, samen besluiten dat vandaag een feestdag is.

Drie woorden om te onthouden.

Vrijmarkt, free market, de flea market aan Koningsdag.

Voorbeeldzin.

Op de Vrijmarkt verkopen kinderen hun oude speelgoed.

Voorbeeldzin.

We hingen oranje slingers tussen de bomen.

Gezelligheid.

Voorbeeldzin.

De gezelligheid op Koningsdag voel je overal in de stad.

Een vraag voor jou.

jou.

Waarom is oranje de kleur van Koningsdag?

A.

Omdat het de kleur van de Nederlandse vlag is.

B.

Omdat de koninklijke familie Oranje Nassau heet.

C.

Omdat oranje de kleur van de zon in april is.

Tot de volgende aflevering van Nederland in Verhalen.