The pattern
Geen takes the place of een, and it also goes before plurals and uncountable nouns that have no article (no de, het or een). Niet says "not" to everything else.
- een fiets becomes geen fiets, kinderen becomes geen kinderen, tijd becomes geen tijd (more in Countable and uncountable nouns).
- Geen stands right before the noun, or before an adjective plus noun: geen grote tas.
- Niet goes with verbs (Ik werk niet), adjectives (niet koud), names (Ik ken Ahmed niet), words like veel (niet veel tijd), and nouns with de, het, deze, dit or a possessive (a word that says whose, like mijn or haar).
- With a preposition (a small linking word such as naar or met), think about what you say "not" to. To say "not" about the whole phrase, put niet in front of it: Ik ga vandaag niet naar school. This is the most common pattern. Geen after a preposition is also correct when you say "no" about the noun itself: Ik praat met geen enkele buurman (I don't talk to a single neighbour). For the exact place of niet, see Where does niet go?
Examples
| Ik heb geen auto. | I don't have a car. |
| Ik heb de auto niet. | I don't have the car. |
| Mei is geen dokter. | Mei isn't a doctor. |
| Mei is niet ziek. | Mei isn't ill. |
| Bas drinkt geen koffie. | Bas doesn't drink coffee. |
| Bas drinkt niet. | Bas doesn't drink. |
| Er zijn geen bananen meer. | There are no bananas left. |
| Priya vindt haar sleutels niet. | Priya can't find her keys. |
| Ik heb geen honger. | I'm not hungry. |
| Ik ken Ahmed niet. | I don't know Ahmed. |
Why it works this way
Geen belongs to the noun: it does the job of een, with a "no" built in. Niet is the all-rounder that says no to verbs, describing words, names, and nouns that already have their own little word in front.
English gives you a quick test. If English could say "no", "not a" or "not any", Dutch usually wants geen: "I have no car", "I don't have any time". If English needs a plain "not", as in "not cold" or "not the car", Dutch wants niet.
The test fails with honger (hunger) and dorst (thirst). English says "I'm not hungry", but Dutch uses the noun with hebben, so you get Ik heb geen honger.
German speakers have it easy: geen works much like "kein", and niet much like "nicht". Spanish uses "no" for both jobs, so Spanish speakers are often tempted to use niet everywhere.
Remember: think of geen as niet and een melted into one word. It needs the empty spot right in front of the noun. If de, het or mijn already sits there, the spot is taken, so niet does the job.
Watch out
FalschIk heb niet honger.
RichtigIk heb geen honger.
English says hungry, but honger is a noun with no article
FalschHet is geen koud.
RichtigHet is niet koud.
koud is an adjective, not a noun
FalschIk heb geen mijn paspoort.
RichtigIk heb mijn paspoort niet.
mijn already stands before the noun
FalschHet is niet probleem.
RichtigHet is geen probleem.
no article before probleem, so geen
Quick check
- Choose geen or niet: Lotte heeft ... fiets. Ze neemt de bus.
- Choose geen or niet: Het is vandaag ... warm.
- Choose geen or niet: Daan ziet zijn fiets ... bij het station.
- Fix the sentence by changing one word: Carlos heeft niet kinderen.
Antworten zeigen
- geen (it replaces een: een fiets becomes geen fiets)
- niet (warm is an adjective)
- niet (zijn already stands before fiets)
- Carlos heeft geen kinderen. (a plural without an article takes geen)
Use it today
Open your fridge and say three things you have and three things you don't: Ik heb melk. Ik heb geen eieren. Then look outside and describe the weather with niet, for example Het is niet warm.