The pattern
In a subordinate clause, the conjugated verb (the one that matches the subject) goes to the end, right next to its prefix (the front part, like op), so the two become one word. With an extra verb, the separable verb usually stays whole at the end.
- In a main clause, the prefix splits off: Hij belt morgen op. The basics are in Separable verbs: opbellen, meenemen.
- One verb: prefix and verb join at the end: omdat ik om zeven uur opsta.
- Extra verb, such as wil, moet, gaat or kan: the separable verb is an infinitive (its dictionary form) and stays whole: dat ik morgen moet opstaan. You will also see dat ik morgen op moet staan. That is correct too, but the whole version is easier.
- Perfect: the participle is one word, usually with ge- in the middle. Both dat hij heeft opgebeld and dat hij opgebeld heeft are correct (see The order of verbs at the end).
- With te, the te squeezes in between: dat je niet hoeft af te wassen.
Examples
| Sanne zegt dat ze je morgen opbelt. | Sanne says she will call you tomorrow. |
| Ik weet niet hoe laat de trein aankomt. | I don't know what time the train arrives. |
| Lotte zegt dat de supermarkt om acht uur opengaat. | Lotte says the supermarket opens at eight. |
| Fatima gaat naar de gemeente omdat ze een formulier moet invullen. | Fatima is going to the municipality because she has to fill in a form. |
| Daan vraagt of hij zijn zus mag meenemen. | Daan asks if he can bring his sister along. |
| Ik hoop dat Joris vanavond wil afwassen. | I hope Joris wants to do the dishes tonight. |
| Mei is moe omdat ze om vijf uur is opgestaan. | Mei is tired because she got up at five. |
| Priya vertelt dat ze de buren voor haar verjaardag heeft uitgenodigd. | Priya says she has invited the neighbours to her birthday. |
| Weet jij of Ahmed de huisarts al heeft teruggebeld? | Do you know if Ahmed has already called the GP back? |
Why it works this way
You need this pattern constantly: passing on a message, giving a reason with omdat, asking whether something has happened yet.
Think of the prefix as parked at the end of the clause. In a main clause, the conjugated verb has to drive off to second place, so the prefix stays behind: Hij belt morgen op. In a subordinate clause, the verb goes to the end too, so it parks right next to its prefix and they become one word again.
Compare these pairs:
- Hij belt morgen op. / Ik denk dat hij morgen opbelt.
- Hij wil morgen opbellen. / Ik denk dat hij morgen wil opbellen.
- Hij heeft gisteren opgebeld. / Ik denk dat hij gisteren heeft opgebeld.
In the second and third pairs, the separable verb does not change at all: it was already whole at the end. Only wil and heeft move.
Remember: the prefix stays put, the verb travels. When the verb travels to the end, the pair is reunited.
English keeps its little words apart in every kind of sentence ("that he calls back", "I have to fill in"), so dat hij belt terug can feel right. It is not. If you speak German, you already know this one: "dass er morgen anruft" works the same way.
Watch out
IncorrectoIk denk dat hij morgen belt op.
CorrectoIk denk dat hij morgen opbelt.
in a subordinate clause the verb joins its prefix at the end
IncorrectoIk hoop dat ze morgen op belt.
CorrectoIk hoop dat ze morgen opbelt.
when the parts meet, you write one word
IncorrectoFatima belt de gemeente omdat ze een formulier moet vullen in.
CorrectoFatima belt de gemeente omdat ze een formulier moet invullen.
the prefix never trails after the infinitive; keep it whole
IncorrectoIk weet dat Bas heeft gebeld op.
CorrectoIk weet dat Bas heeft opgebeld.
the participle is one word
Quick check
- Fill in the gap with the present-tense form of aankomen: Ik weet niet hoe laat de bus ...
- Fix the sentence: Mei vertelt dat ze om zeven uur staat op.
- Choose ophalen or halen op: Emma hoopt dat ze haar fiets morgen kan ...
- Fill in the participle of terugbellen: Yara is blij dat Carlos haar heeft ...
Ver las respuestas
- aankomt (present tense, one verb, so prefix and verb join at the end)
- Mei vertelt dat ze om zeven uur opstaat. (the verb goes to the end and joins op)
- ophalen (after the modal kan, the separable verb stays whole)
- teruggebeld (the participle is one word: terug plus gebeld)
Use it today
Next time you message a friend or colleague, add one subordinate clause with a separable verb, for example Ik bel je terug als ik ben aangekomen. Then say two more out loud about your own day, one with omdat and one with dat.