The default words die and dat are covered in Relative pronouns: die and dat. This lesson is about the moments when they step aside.
The pattern
After a preposition, use wie for people and waar plus the preposition for things. Use wat after alles, iets, niets, veel, weinig and het enige, after a superlative with no noun, and for a whole sentence.
- People: de buurvrouw van wie ik een sleutel heb
- Things: de app waarmee ik betaal (met becomes mee, tot becomes toe)
- After alles, iets, niets, veel, weinig and het enige: alles wat ik weet
- Words for people keep die: iemand die ik ken, iedereen die meedoet
- After a superlative with no noun: het mooiste wat ik ken, but het mooiste dorp dat ik ken
- A whole sentence, after a comma: Hij kwam te laat, wat ik vervelend vond.
Examples
| De collega met wie ik aan dit project werk, gaat volgende week met verlof. | The colleague I'm working on this project with is going on leave next week. |
| Is dat de buurman van wie je de ladder hebt geleend? | Is that the neighbour you borrowed the ladder from? |
| Dit is de fiets waarmee ik elke dag naar mijn werk ga. | This is the bike I ride to work every day. |
| De brief waarop ik wacht, komt van de gemeente. | The letter I'm waiting for is coming from the council. |
| Alles wat je in de vergadering zegt, komt in het verslag. | Everything you say in the meeting goes into the minutes. |
| Het internet is het enige wat ik na de verhuizing nog moet regelen. | The internet is the only thing I still have to sort out after the move. |
| Die fietstocht langs de kust was het mooiste wat we deze zomer hebben gedaan. | That bike ride along the coast was the loveliest thing we did this summer. |
| Er was een storing bij Utrecht, wat betekende dat Priya een uur te laat was. | There was a fault near Utrecht, which meant that Priya was an hour late. |
| Joris heeft na het feest alles afgewassen, wat ik heel attent vond. | Joris did all the washing-up after the party, which I thought was very thoughtful. |
Why it works this way
Die and dat are pointers: they aim at one specific noun and copy its gender, as in de fiets die and het huis dat. Two situations call for a different word.
The first is a preposition. Standard Dutch does not put die or dat straight after a preposition in a relative clause, so it borrows its question words instead. People get wie, much like English "with whom". Things get a waar- compound, built the same way as daarmee and ermee (see er plus a preposition).
Remember: ask the question first. Met wie werk je? gives de collega met wie ik werk, and Waarmee betaal je? gives de app waarmee ik betaal.
The second is a vague word for a thing, or a whole sentence. Alles, iets, niets and het mooiste have no de or het noun behind them, and neither does a sentence, so Dutch uses wat, the question word for things. This applies to things only: words for people, such as iemand, niemand, iedereen and degene, take die. Compare:
- de buurvrouw die ik help and de buurvrouw met wie ik praat
- de pen die ik zoek and de pen waarmee ik schrijf
- iets wat ik zoek and iemand die ik zoek
- het mooiste dorp dat ik ken and het mooiste wat ik ken
- Hij kwam te laat. Dat vond ik vervelend. and Hij kwam te laat, wat ik vervelend vond.
Spoken Dutch is looser. Many people say de collega waar ik mee werk, splitting the waar- word and using it for a person. That is normal in conversation; in a formal email, met wie is the safer choice. After iets, het enige and superlatives you will also see dat. That is accepted, but wat is more common and never wrong. After alles, stick to wat. The next lesson covers all the waar- words.
If you think in English, the trap is "which": English uses it for a thing and for a whole sentence, while Dutch splits the job between die or dat and wat. German speakers often say met die, copying "mit dem".
Watch out
Foutde collega met die ik werk
Goedde collega met wie ik werk
after a preposition, a person gets wie
Foutde vrouw wie ik gisteren sprak
Goedde vrouw die ik gisteren sprak
no preposition, so die; wie is not English "whom"
Foutde pen met wat ik schrijf
Goedde pen waarmee ik schrijf
a thing after a preposition becomes waar plus the preposition
Fouthet boek wat ik lees
Goedhet boek dat ik lees
after a real noun, use die or dat; this wat is common in speech but counts as an error in writing
FoutHij kwam te laat, die ik vervelend vond.
GoedHij kwam te laat, wat ik vervelend vond.
a whole sentence is picked up with wat
Quick check
- Fill in one word: Is dat de huisarts bij ... je sinds kort ingeschreven staat?
- Fill in one word (the verb is denken aan): Het cadeau ... ik dacht, was al uitverkocht.
- Choose die, dat or wat: Daan heeft zijn rijexamen in één keer gehaald, ... niemand had verwacht.
- Fix the sentence: Dat is de beste pizza wat ik ooit heb gegeten.
Toon de antwoorden
- wie (a person after the preposition bij)
- waaraan (a thing after a preposition: waar plus aan)
- wat (it refers back to the whole sentence, not to one noun)
- Dat is de beste pizza die ik ooit heb gegeten. (there is a real noun, de pizza, so die)
Use it today
Tonight, send a friend or colleague three sentences about your week: one with met wie or van wie, one with a waar- word such as waarmee or waarop, and one that comments on something with wat ik ... vond.