The pattern
To say "if" without als, put the conjugated verb (the form that matches the subject) first, followed by the subject (who or what the sentence is about). The main clause usually picks it up with dan ("then").
- Present tense for real conditions: als je tijd hebt becomes heb je tijd.
- Past perfect (the "had done" tense) for things that did not happen: als ik het had geweten becomes had ik het geweten, with the meaning you know from If only: Als ik het had geweten.
- Mocht with a singular subject, mochten with a plural one, plus an infinitive (the dictionary form, like hebben) at the end: Mocht u vragen hebben, Mochten er vragen zijn.
- If dan opens the main clause, the verb comes straight after it: dan kunt u bellen. An imperative (command form) stays at the front instead, with dan after it: neem dan contact op.
- Add maar and drop the main clause, and you have a wish: Had ik het maar geweten. More in Wishes with maar.
Examples
| Heb je zaterdag tijd, dan kunnen we Sanne helpen met verhuizen. | If you have time on Saturday, we can help Sanne move house. |
| Mocht u onverhoopt verhinderd zijn, laat het ons dan uiterlijk vrijdag weten. | Should you unexpectedly be unable to come, please let us know by Friday at the latest. |
| Mochten er na het lezen van deze brief nog vragen zijn, dan kunt u contact opnemen met de afdeling Burgerzaken. | Should any questions remain after reading this letter, you can contact the Civil Affairs department. |
| Houden de klachten langer dan een week aan, neem dan contact op met uw huisarts. | If the symptoms last longer than a week, contact your GP. |
| Mocht mijn trein vertraging hebben, dan app ik je even. | If my train happens to be delayed, I'll send you a quick message. |
| Had ik geweten dat er geen treinen reden, dan was ik met de fiets gegaan. | Had I known there were no trains running, I would have cycled. |
| Was Daan niet zo koppig geweest, dan stonden we nu niet in de file. | If Daan hadn't been so stubborn, we wouldn't be stuck in traffic now. |
| Had ik dat maar eerder geweten! | If only I had known that sooner! |
| Was ik maar thuisgebleven. | If only I had stayed at home. |
Why it works this way
A verb-first condition has the shape of a yes or no question. Picture two lines in a chat: Heb je vragen? Bel me dan. Swap the question mark for a comma and the question becomes a condition, with dan as its answer.
Remember: a verb-first condition is a question that answers itself. Heb ik zondag tijd? only wonders; Heb ik zondag tijd, dan help ik je met de tuin makes a promise.
Formal English does this in a few fixed phrases, such as "had I known" and "should you need anything". Dutch uses the pattern much more freely, in the present tense and in everyday speech too.
Mocht is the past form of mogen, but in a condition it has nothing to do with permission or the past: Mocht het morgen regenen is about tomorrow. The past form adds distance, much like English "should": possible, but not something you expect. That polite distance is why it closes so many Dutch emails. Compare:
- Als u vragen heeft, kunt u bellen. (neutral)
- Mocht u vragen hebben, dan kunt u bellen. (just in case: politer and a little more formal)
- Mocht u daar parkeren? (a real question: were you allowed to park there?)
German speakers can map "Sollten Sie Fragen haben" onto Mocht u vragen hebben. In Belgium you will also see moest in this sense; in the Netherlands, use mocht.
Watch out
NotMocht u vragen hebben, dan neem contact met ons op.
SayMocht u vragen hebben, neem dan contact met ons op.
an imperative stays first, so dan follows it
NotMocht u vragen hebben, dan u kunt ons bellen.
SayMocht u vragen hebben, dan kunt u ons bellen.
after dan the verb comes before the subject
NotMocht er nog vragen zijn, dan horen wij dat graag.
SayMochten er nog vragen zijn, dan horen wij dat graag.
the subject is vragen, so the verb is plural
NotHad ik geweten, dan was ik eerder vertrokken.
SayHad ik het geweten, dan was ik eerder vertrokken.
unlike English known, weten needs an object such as het
Quick check
- Choose mocht or mochten: ... er problemen zijn met uw bestelling, dan horen wij dat graag.
- Fill in one word: ... ik je adres gehad, dan had ik je een kaart gestuurd voor je verjaardag.
- Fix the word order: Mocht de lift het niet doen, dan u moet de trap nemen.
- Condition or permission? Mocht Bas gisteren eerder naar huis?
Show the answers
- Mochten: the subject is problemen, which is plural.
- Had: a verb-first past perfect for something that did not happen.
- Mocht de lift het niet doen, dan moet u de trap nemen. After dan the verb comes before the subject.
- Permission: it is a question with no main clause, so it means "Was Bas allowed to go home early yesterday?"
Use it today
In your next email to a colleague, your landlord or the gemeente, end with a mocht sentence of your own, for example Mocht het dinsdag niet uitkomen, laat het me dan even weten. Then plan your weekend aloud in verb-first form: Is het zaterdag droog, dan ...