The pattern
Learn the Dutch name of each English grammar term together with its article. A few terms, like infinitive, have more than one Dutch name.
- subject = het onderwerp (who or what the verb says something about: who does the action, or who is in a state, like Bas in Bas is ziek)
- verb = het werkwoord (the word for an action or state, like werken or zijn)
- noun = het zelfstandig naamwoord (a word for a person, thing or idea, like fiets)
- adjective = het bijvoeglijk naamwoord (a describing word, like groot)
- article = het lidwoord (de, het or een)
- stem = de stam (the short form you usually use with ik, like werk in ik werk)
- infinitive = het hele werkwoord or de infinitief (the dictionary form: werken)
- past participle = het voltooid deelwoord (the form in ik heb gewerkt)
- main clause = de hoofdzin (a clause that can stand on its own as a sentence)
- subordinate clause = de bijzin (a clause that leans on the main clause, often starting with dat or omdat)
Examples
| Daan fietst naar zijn werk. | Daan cycles to work. (subject) |
| Fatima woont in Rotterdam. | Fatima lives in Rotterdam. (verb) |
| Ik koop brood bij de bakker. | I buy bread at the baker's. (noun) |
| Ik heb een nieuwe fiets. | I have a new bike. (adjective) |
| De trein heeft vertraging. | The train is delayed. (article) |
| Ik werk in Amsterdam. | I work in Amsterdam. (stem) |
| Mei wil Nederlands leren. | Mei wants to learn Dutch. (infinitive) |
| Ahmed heeft hard gewerkt. | Ahmed has worked hard. (past participle) |
| Lotte blijft thuis omdat ze ziek is. | Lotte is staying at home because she is ill. (main clause) |
| Ik weet dat Yara jarig is. | I know that it is Yara's birthday. (subordinate clause) |
Why it works this way
Many of these terms are Latin terms translated piece by piece into plain Dutch, so they explain themselves. Onderwerp is onder (under) plus werpen (to throw), copied from Latin subiectum, which also gave English the word subject. A werkwoord is literally a work word: it does the work in the sentence. Zelfstandig means independent, and bijvoeglijk comes from bijvoegen (to add): the adjective is added to the noun.
A hoofdzin is a head sentence, a bijzin a side sentence with its own word order (see Subordinate clauses: the verb goes to the end). Voltooid means completed. English says "to work", but the Dutch hele werkwoord is just werken, and its stam is werk (more in Finding the stem of a verb).
You will also hear de persoonsvorm: the verb that changes with the person, like werkt in Daan werkt. If you speak German, hoofdzin and bijzin are your Hauptsatz and Nebensatz.
Remember: woord is a het-word, and a compound normally takes the article of its last part, so the terms in this lesson built on woord are het-words too: het werkwoord, het lidwoord, het voltooid deelwoord. Terms built on zin take de: de hoofdzin, de bijzin. See Compound nouns take the article of the last part.
Watch out
Notde werkwoord
Sayhet werkwoord
woord is a het-word, so lidwoord and naamwoord are too
NotIk werken in Utrecht.
SayIk werk in Utrecht.
after ik comes the stam werk, not the hele werkwoord
NotIk wil koffie drink.
SayIk wil koffie drinken.
after wil comes the hele werkwoord
NotIk blijf thuis omdat ik ben ziek.
SayIk blijf thuis omdat ik ziek ben.
in a bijzin the verb goes to the end
Quick check
- Fill in de or het: ... lidwoord
- What is the onderwerp in Joris fietst naar het station?
- Give the hele werkwoord of ik fiets.
- Which part of Ik weet dat Bas ziek is is the bijzin?
Show the answers
- het lidwoord (woord is a het-word)
- Joris (the verb fietst says something about Joris)
- fietsen (the dictionary form of the verb in ik fiets; the spelling can change in other verbs, as in ik woon and wonen)
- dat Bas ziek is (it starts with dat and the verb is goes to the end)
Use it today
Take one Dutch sentence from your textbook, a letter from the gemeente or a sign at the station. Point out its onderwerp, its werkwoord and any lidwoord, and name each one out loud in Dutch.