Geen and niet both make a sentence negative, and English speakers mix them up all the time. The good news: one question decides it most of the time. Is the thing you are saying no to a noun with een, or a noun with no article at all? Then it is usually geen. In most other cases it is niet.
The rule in one table
| Positive | Negative | Why |
|---|---|---|
| Ik heb een auto. | Ik heb geen auto. | een + noun becomes geen |
| Ik drink koffie. | Ik drink geen koffie. | noun without an article |
| Ik heb broers. | Ik heb geen broers. | plural without an article |
| Ik werk vandaag. | Ik werk vandaag niet. | verb |
| Het is duur. | Het is niet duur. | adjective |
| Ik zie de auto. | Ik zie de auto niet. | noun with de or het |
| Dat is mijn fiets. | Dat is mijn fiets niet. | noun with mijn, dit, dat |
Geen: think "no" or "not a"
If you would say no, not a or not any in English, Dutch usually wants geen: Ik heb geen tijd (I have no time), Er is geen melk meer (there is no milk left), Ze heeft geen kinderen (she has no children).
A lot of everyday expressions work like this, because the noun has no article: Ik heb geen honger (I am not hungry), Ik heb geen zin (I do not feel like it), Geen idee (no idea), Geen probleem (no problem).
Niet: everything else
Niet makes verbs, adjectives, adverbs, names and specific things negative: Ik kom niet, Het is niet ver, Hij rijdt niet snel, Ik ken Anna niet, Ik vind de sleutel niet.
Watch what you negate
Ik spreek geen Nederlands means I do not speak Dutch. Ik spreek niet goed Nederlands means I do not speak Dutch well: here you negate goed, not the noun, so it is niet.
Where does niet go?
- Often at the end of a short sentence: Ik begrijp het niet.
- Before an adjective, or an adverb like graag: Het is niet moeilijk. Ik fiets niet graag.
- Before a place or direction that completes the verb: Ik ga niet naar huis. Ik woon niet in Amsterdam.
- Before the verb or verbs at the end: Ik heb het niet gedaan. Ik wil niet komen.
These are tendencies, not laws. Time words often come before niet: Ik werk vandaag niet. Ik werk op maandag niet.
Word order in Dutch has more rules like this one. If they still feel random, read the secret behind Dutch word order.
Quick test
Fill in geen or niet: 1. Ik heb ... fiets. 2. Ik fiets ... graag. 3. Ze heeft ... kinderen. 4. Het water is ... koud. 5. Ik heb ... honger. 6. Ik vind mijn telefoon ....
Answers: 1 geen, 2 niet, 3 geen, 4 niet, 5 geen, 6 niet.
Want to see which parts of Dutch grammar you already have under control? Take the free Dutch level test, or practise real sentences every day with our Dutch WhatsApp Buddy.