Er is and er zijn: there is, there are

The pattern

Er plus a verb introduces something new: er is for one thing or an uncountable amount, er zijn for more. The verb agrees with the thing named after it, not with er.

• One thing, or an amount you cannot count: Er is een feestje. Er is veel verkeer.
• Two or more: Er zijn twee supermarkten in ons dorp. So Er is veel werk, but Er zijn veel mensen (more in countable and uncountable nouns).
• The new thing usually starts with een, geen, a number, veel or a word like iets or iemand, or has no article at all (Er is koffie).
• If the listener already knows the thing (de, het, mijn, a name), you normally start with it instead: De melk staat in de koelkast.

For a real object in a real place, Dutch speakers usually name its position:

• staan: standing upright, like a bottle, a bike or a plant
• liggen: lying flat, like a letter, keys or a phone
• zitten: inside something, like money in a wallet or apples in a bag
• hangen: hanging, like a coat, a lamp or a picture

The verb still agrees: Er ligt een sleutel, Er liggen twee sleutels. This is a strong tendency, not a law. Er is een brief op tafel is not wrong, just flat, and some choices are habit: plates on a set table staan, even though they are flat.

Examples

Why it works this way

Dutch, like English, likes to put new information later in the sentence. Een man staat voor de deur is also possible, but the usual way to introduce the man as someone new is to let er take the first seat. The verb stays in second place (see verb second), and the new thing arrives after it: Er staat een man voor de deur. This is one of the four jobs of er. In this job er does not point to a place; you add the place yourself.

Because er is only a placeholder, the real subject is the noun after the verb. That is why the verb looks ahead to agree.

When a time word starts the sentence, the verb still comes second and er follows it: Morgen is er een markt. In a yes or no question, the verb comes first and er follows it: Is er nog koffie? If you start with the place itself, er is often left out: Op tafel ligt een brief.

Remember: er is the doorbell, not the guest. The verb looks past it to see who walks in: one guest, is; a crowd, zijn.

Watch out

• NotEr is veel mensen in de trein.

  SayEr zijn veel mensen in de trein.

  the verb agrees with veel mensen, so English "there's" does not carry over

• NotMorgen er is een markt op het plein.

  SayMorgen is er een markt op het plein.

  the verb comes second, so er follows it

• NotHet geeft een supermarkt in mijn straat.

  SayEr is een supermarkt in mijn straat.

  German "es gibt" has no word-for-word copy in Dutch

• NotIk ga naar de supermarkt omdat er is geen melk meer.

  SayIk ga naar de supermarkt omdat er geen melk meer is.

  after omdat the verb goes to the end

Quick check

Use it today

Open your fridge and say three sentences out loud: one with er staat, one with er ligt and one with er is geen, for example Er is geen boter meer.